Kip en Ei.

Kort kop, langer artikel over wat mij zoal bezig houdt.

Gaat aandacht voor een aantal medewerkers en managers een bedrijf op een hoger plan brengen? Recent kwam ik weer eens in aanraking met een paar echt grote Nederlandse bedrijven met een rijke historie. Bij beide staat persoonlijke energie en intrinsieke motivatie hoog op de agenda. Kennelijk heeft men een probleem dat met beter gemotiveerde mensen (deels) opgelost kan worden. De oplossing voor dit motivatie vraagstuk wordt gezocht in allerlei instrumenten: coaching, zelfinzicht, hervinden van eigen passie en manieren om een deel daarvan in de eigen baan kwijt te kunnen. Zeker goed voor de betrokken individuen, maar de organisatie moet ook wat doen om te voorkomen dat de zojuist door inzicht en passie opgewarmde medewerkers hun biezen pakken.

Volgens Dan Pink zijn er een aantal zaken die echt bijdragen aan de motivatie: authonomy, mastery & purpose. Vrij vertaald: de mogelijkheid om zelfsturend te zijn, om ergens steeds beter in te worden en zingeving; een zinvolle bijdrage aan een groter geheel. Voor organisaties is het van groot belang dat het traditionele winst (geld) doel verbonden blijft met dat grotere bijdrage doel.

Uit bovenstaande volgt dat visie en missie ook verder ontwikkeld moeten worden, wil de investering in de medewerkers voor de organisatie goed renderen. Als die visie al inspirerend en helder was, en de medewerkers kunnen hun ei kwijt in hun werk, dan hadden we het probleem van de afnemende motivatie niet gehad. Toch?

Hans Visser (www.unitedsense.nl) noemt dit verschijnsel mentaal verzuim. Wanneer 10% van de mensen hier last van heeft levert dat al een schadepost voor de BV NL op van 140 mrd. Euro! Daarmee vergeleken zijn de bezuinigingen op de tafel in het Catshuis kinderspel. En het wordt nog erger:  volgens ander onderzoek zijn er binnen grote organisaties zo’n 70% grijze muizen. Dat zijn mensen die op maandag denken: nog 5 dagen en dan is het weer weekend.
Volgens mij is daar het mentale verzuim al lang ingezet. De potentie voor verbetring is dus nog gigantisch.

Maar er is natuurlijk hoop: Een aansprekend verhaal, waaraan men wil bijdragen, en toegang tot en omgang met informatie.  Vroeger moest je klimmen in de hiërarchie om toegang tot goede informatie te verkrijgen. Nu kan een stagiere al inzichten uit een company database of sociale netwerken halen waar de CEO geen idee van heeft. Dat betekent dat nieuwe ideeën minder bedreigend zijn voor positie van managers in de traditionele hiërarchie.  De initiator van een idee hoeft immers niet meer eerst de positie te veroveren om aan de informatie te komen. Hij of zij is vaak ook niet meer zo geïnteresseerd in die positie. Wel in bijdragen aan een groter geheel. Deze zaken dragen bij aan een beter innovatie klimaat, mits het management de benodigde ruimte creëert.

Bij een van de twee genoemde grote bedrijven vertelde men mij dat de medewerkers ook wat minder gemotiveerd waren omdat de financiële resultaten de laatste tijd tegen vallen.
Moet je die mensen dan gaan motiveren, of zet je de deur open en zwaai je ze uit?
Zien ze niet meer dat ze zelf invloed hebben op de resultaten van het bedrijf? Dan is de organisatie de menselijke maat verloren en kom je er niet met een handleiding presenteren en een zelfinzicht cursus.  Dan lijkt het handig om mensen weer zelfsturend te laten bijdragen aan een doel dat ze echt aanspreekt. Dan komen ze wel met ideeën en energie.

Even verder over het innovatieklimaat in NL. Gisteren zei premier Rutte trots dat we opgeklommen zijn tot de 7e plek in de ranglijst van innovatieve landen.
Dat is veel beter dan onderaan bungelen, maar geen reden tot zelfgenoegzaamheid.
Ten eerste wordt die lijst bepaald op basis van het aantal patenten. Patenten zijn beschermingsmiddelen.  Beschermen is vaak afschermen, en afschermen is afremmen. Intellectueel eigendom neemt echter af in belang. (daarmee zeg ik niet dat het onbelangrijk is).  Bovendien werden ze door grote organisaties vaak gebruikt om de eigen bestaande business te beschermen, en niet om te vernieuwen.
Eigenlijk zijn patenten een product van het denken in schaarste van kennis dat concurrentie voordeel oplevert. Het is natuurlijk de toepassing van kennis die waarde oplevert.
Het delen van kennis kan zinvolle toepassing versnellen.
Is het toeval dat het snelst groeiende technologie bedrijf in NL zich helemaal niet met patenten bezig houdt? “Door alles open te houden heb ik nu per maand duizenden ingenieurs die met ons meedenken om het product te verbeteren” zegt een van de oprichters van dat bedrijf. En dat gratis! Terwijl al die mensen ergens anders een betaalde baan hebben. De investeerders in dit Nederlandse bedrijf zijn Amerikaans. Een Nederlandse bank of investeerder vraagt bijna altijd meteen naar de patenten. Dat geeft te denken, niet waar.  Wil je bescherming of groei? Het gaat steeds slechter samen.

Bovendien is voor veel bedrijven de grootste markt nu in het oosten. Ik wens ze veel succes met de rechtszaak daar.

Ten tweede zijn veel multinationals officieel in NL gevestigd, terwijl hun activiteiten in de rest van de wereld plaatsvinden. Dat kan de telling behoorlijk vertekenen, want multinationals zijn grote patent registreerders.

De bijdrage van kleine partijen zoals startende bedrijven en zelfstandigen wordt in het huidige innovatie beleid nog steeds ondergewaardeerd. Ik zou graag zien dat die uitgenodigd worden om aan te schuiven bij de grote bedrijven en kennisinstituten.  Bij die laatste bestaat het gevaar dat ze zich gedragen als grote consultancy bedrijven in moeilijke tijden: zoveel mogelijk werk binnen de deur houden om de bankzitters weer aan het werk te hebben.

Daarmee hebben ze geen belang bij versnelling naar concrete resultaten. Kleine partijen kunnen flexibeler zijn in hun afreken model en daarmee wel helpen versnellen.

Hoe zouden we innovatie dan beter kunnen meten? Door bijvoorbeeld naast het aantal patenten ook naar de marktintroductie van toepassingen te kijken, of naar hoeveel van ons BNP van recente producten en diensten afkomstig is, of naar hoe gemotiveerd de mensen zijn …

Geheel in de spirit van dit artikel nodig ik jullie uit om daarover met suggesties te komen.
Shine a new light, start with a bright vision.

Advertenties